Ahşap Merdivenler

Merdiven Tasarımları yasinoz
sponsorlu reklam

Ahşap Merdivenler Hakkında Bilgi

Doğal ya da yapar hiçbir malzeme ahşap kadar etkili bir yüzey dokusuna ve rengine sahip değildir. Ayrıca ahşap, basınç ve çekme mukavemeti yüksek, dayanıklı, özelliklerine uygun olarak kullanıldığında işlevlerini en iyi şekilde yerine getiren zamanla orijinal özelliklerini koruyan sıcak ve adeta yaşayan bir malzemedir. Ancak, yangına karşı direnci yeterli olmadığından çok katlı umumi ve resmi binalarda esas merdivenlerin taşıyıcı kısmının ahşaptan yapılması yasaklanmıştır. Bununla beraber iki katlı konutların esas merdivenleri ile, büro, dükkan, lokanta, kitaplık gibi mekanlarda bunların asma katları arasındaki bağlantıyı sağlayan yan merdivenler ahşaptan yapılabilmekte ve yapım tekniklerindeki gelişmeler sayesinde sakıncaları da en aza indirebilmektedir.

Ahşap Merdivenlerin Taşıyıcı Yapısı

Ahşap merdivenle uzunluk doğrultusunda düzenlenen ahşap kirişlere oturtulan ahşap basamaklardan oluşur. Normal olarak, bunlar iki mesnetli basit bir kiriş gibi çalışır. Oturtma basamaklı merdivenlerde basamakların kısmen basit bir kiriş, kısmen de konsol kiriş gibi çalıştırılması da mümkündür. Ancak basamakların konsol kiriş gibi çalıştırılan kısımlarının uzunluğu, kalınlıklarının 4-5 katından fazla olmamalıdır.

Basamakların, ortada düzenlenen tek bir omurga kirişine oturtularak iki taraflı konsol kiriş gibi çalıştırılması ise olanaksızdır. Çünkü bağlantı noktası ile kiriş kenarı arasındaki uzaklık (I), çok küçük olacağından basamakların ucuna gelen kuvvet (P), bağlantı noktasına Q=P.L/I yani büyük bir kuvvet olarak geçer. Bu kuvvete bağlantı elemanı mukavemet etse bile ahşa ezileceği için denge bozulur. Bu bakımdan basamağı kalınlaştırmanın bir yararı olmadığı gibi kiriş genişliğini arttırmak da yetmeyeceğinden rijit bir bağlantı sağlanamaz. Bu nedenlerle, bu tür konstrüksiyonlar ahşap merdiven için uygun değildir. Ancak çift omurga kirişi düzenlemek veya basamakları tek tek desteklemek koşulu ile uygulanabilir.

Ahşap merdivenler dört bölümden oluşmaktadır;

  • Rıht ve Basamaklar
  • Taşıyıcı kirişler
  • Sahanlıklar
  • Korkuluklar

Ahşap Merdivenlerde Basamak Sistemi

Ahşap merdivenlerin basamakları da ahşaptan yapılır ve rıhtsız ya da rıhtlı olabilir. Rıhtsız basamak bir ahşap panodan ibarettir. Rıhtlı olanlar ise, basamak ve rıht ayrı ayrı panolardan oluşur ya da rıhtı ve basamağı içeren masif bir elemandır.

Tek parçadan oluşan pano basamaklar yerine konurken ahşabın yaşlı tarağının üstüne getirilmesine özen gösterilmelidir. Çünkü ahşabın enine doğrultudaki çalışması çok büyüktür ve basamağın yaşlı tarafı, ısı ve nem değişiklikleri ile, dış bükey duruma geleceğinden yaşlı yüzey altta olursa rıhtın basamağı geçme olan kısmı kırılabilir.

Ahşabın çalışması nedeni ile doğacak sakıncaları azaltmak için pano basamak çok parçalı olmalıdır. Pano basamak sert ağaçtan yapılıyorsa sadece çerçeve ve kaplama sert ağaçtan altındaki dolgu ise yumuşak ağaçtan olmalıdır.

Çalışmadan doğacak sakıncaları büsbütün yok etmek için pano basamaklar konstrüksiyonlu olarak yapılabilir. Bunun için uzunluk doğrultusunda düzenlenen dolu kesitli ağaçlar birbirine yapıştırılarak bağlanır. Alt ve üst yüzeylere ayrıca sert ağaç kaplama levhaları, linolyum, kauçuk vb. yapıştırılabilir.

Pano basamakların üst üste yapıştırılan kontrplak levhalardan yapılması da deformasyonların önlenmesi bakımından uygun bir konstrüksiyondur.

Basamak kalınlığı, mesnet açıklığına ve basamakların rıhtlı olup olmamasına bağlı olarak aşağıda verilmiştir.

 

Mesnet Açıklığı Rıhtlı Basamak Kalınlığı Rıhtsız Basamak Kalınlığı
<100 >3 >4
100-125 >4 >5
125-150 >5 >6

 

Ahşap liflere paralel doğrultuda eğilmeye dayanıklı olmadığından basamakların profilendirilmesinde ufak kesitlerden ve keskin köşelerden kaçınılmalıdır. Ancak rıht hizaları belirsiz hale getireceği ve ayak kayabileceği için basamakların ön kenarları fazla yuvarlatılmamalı, profil gerekiyorsa basamağın alt kenarında düzenlenmelidir.

Yumuşak ağaçtan yapılan basamakların ön kenarları sert ağaçla ya da metal profillerden korunmalıdır.

Rıhtlar, normal olarak en az 18, en çok da 30mm kalınlığında dolu kesitli haşap panolardır. Bunlar basamaklara üst ve alt kenarlarından bağlanırlar ve basamakların eğilme mukavemetini arttırırlar. Rıhtların üst kenarındaki bağlantı lambalı zıvanalı geçme şeklindedir. Bu geçmeler basamakların düşey doğrultuda hareketlerini engelleyecek biçimde düzenlenmelidir. Aksi halde lamba ve zıvana yüzeylerinin birbirine sürtünerek gıcırdaması önlenemez.

Rıhtlar alt kenarlarından basamakların arka kenarlarına bindirilerek vidalanmalıdır. Rıhtların alt kenarlarından basamaklara geçirilmesi de mümkündür. Çünkü daha sonra görüleceği gibi limon kirişleri yerine konduktan sonra rıht ve basamaklar sürülerek oturtulur. Rıjtın geçme olması durumunda ise bu olanaksız olduğundan rıht ve basamakların kirişler yerine konmadan önce monte edilmesi gerekir.

Merdivenler Hakkında Bilgi

Sosyal Ağlarda Paylaş

{yasinoz}