Ýstanbul'un Eminönü ilçesinde, çemberlitaÅŸ ve Beyazýt semtleri arasýndaki tarihi "Hanlar Bölgesi" yeryüzündeki en eski ticaret merkezlerinin baÅŸýnda geliyor.

Aralarýnda Büyük Yeni Han, Valide Han, çuhacýhan, Abud Efendi Han ve Mýsýr çarÅŸýsý Hanlarý'nýn bulunduðu 30 haný içinde barýndýran bu tarihi bölge, AB'nin baÅŸlattýðý "ArÅŸimet Projesi" kapsamýnda turistlerin yeni gezi güzergâhý olarak düzenleniyor. Åžimdilerde yollarý araç trafiðine kapatýlan, yapýlan konserlerle eðlence sektörüne de hizmet etmeye baÅŸlayan hanlarda, günden güne yaÅŸanan hýzlý deðiÅŸime siz de tanýk olun.

Büyük Yeni Han
ÝÅŸgal kuvvetlerinin karargâhý oldu
MahmutpaÅŸa'da çakmakçýlar YokuÅŸu'nda bulunan Ýstanbul'un en eski tarihi hanlarýndan Büyük Yeni Han, ÅŸehrin ikinci büyük haný. III. Mustafa'nýn en ünlü mimarý Tahir Aða tarafýndan yapýlan han, Osmanlý döneminde ticaretin kalbi oldu. Bir dönem müzik öðretilen, kitap basýlan bir yer konumunda iken, sonradan sarraf merkezi oldu. 1764 yýlýnda yaptýrýlan handa ÅŸimdi manifaturacýlar, konfeksiyoncular ve gümüşçüler çalýÅŸýyor. Han, I. Dünya SavaÅŸý sonrasýnda iÅŸgal kuvvetlerinin karargâhý olarak da kullanýlmýÅŸ. 1964'ten beri hanýn odabaÅŸýsý olan Adnan Öztürk, "Eskiden han vakýfmýÅŸ. Abdülhamit zamanýnda dükkanlar azýnlýklara satýlmýÅŸ. Varlýk Vergisi'nden sonra ise Müslümanlara kalmýÅŸ" diyor. Öztürk, 30 sene önce, ünlü Alman aktör Maximilian Schell'in binanýn damýndan Ýstanbul'u görüntülediðini, çünkü hanýn Galata Kulesi ve Sarayburnu'yla beraber Ýstanbul'un silüetini oluÅŸturan üç noktadan biri olduðunu söylüyor.

Abud Efendi Han
Otel olmaya hazýrlanýyor
Abud Efendi Han'ýn ana giriÅŸi Eminönü'nde MahmutpaÅŸa YokuÅŸu'nda. 19'uncu yüzyýlýn ilk modern yapýlarýndan olan hanýn üç kapýsýndan birinde Osmanlýca, diðer tarafýnda Fransýzca "Stamboul Yenni- Tcharchi" ve "Ýstanbul Yeni çarÅŸýsý 1313 -1895" yazýlý kitabeler bulunuyor. Demir iÅŸlemeli merdivenleri, geniÅŸ koridorlarý ve oteli andýran odalarýyla Abud Efendi Han, günümüze olduðu gibi kalan ender yapýlardan. Suriye kökenli bir tüccar aileden olan Abud Efendi tarafýndan yaptýrýlan han, galerisinin üstünü örten cam çatýsý, volta döÅŸemeleri ve dökme demirden sütunlarýyla tipik bir 19'uncu yüzyýl haný. Hanýn sahibi Erhan Koçulu, yapýnýn "kagir" olmasýnýn binanýn en önemli özelliði olduðunu vurgulayarak "Han, cam ve metal mimarisinde Avrupalý benzerlerini kýskandýracak bir yapý. Zeki Triko ve Aslanlý Triko gibi büyük firmalar iÅŸe burada baÅŸladý. Restorasyon çalýÅŸmalarý bitince, ben de haný otel olarak iÅŸleteceðim" diyor.

EÅŸsiz Ýstanbul manzarasýna sahip
Büyük Valide Han
Eminönü'ndeki çakmakçýlar YokuÅŸu'ndaki Büyük Valide Han, oturma alaný açýsýndan Ýstanbul'un en büyük tarihi haný. I. Ahmed'in eÅŸi Kösem Sultan tarafýndan 1600'lerde yaptýrýlmýÅŸ. Kösem Sultan'ýn ölümünden sonra hanýn büyük bölümü hazineye kalmýÅŸ. Ýstanbul'da Kuran-ý Kerim'in ilk basýldýðý yer de bu handaki Ýranlýlarýn matbaasý olarak biliniyor. Handaki boya ustasý Murat KarabaÅŸ, turistlerin rehberler eÅŸliðinde gelerek Haliç, Sarayburnu ve Boðaz'ý seyrettiklerini söyleyerek "Ýstanbullular bilmiyor ama turistler burayý çok iyi biliyor" diyor.

Damat Ýbrahim PaÅŸa yaptýrdý
çuhacý Han
Kýlýçcýlar ve çuhacýhan sokaklarý arasýnda bulunan adayý kaplayan hanýn mimarý bilinmiyor. 1718-1730 yýllarý arasýnda Damat Ýbrahim PaÅŸa tarafýndan bir tür yünlü kumaÅŸýn ticaretini yapan "çuhacýlar" için yaptýrýlmýÅŸ. çuhacýlar esnafý haný terk edince, onlarýn yerini kuyumcu ve gümüşçüler alýr. Han, 1755 senesindeki yangýnda yanmýÅŸ, bugünkü yapý eskisinin tamiri suretiyle inÅŸa edilmiÅŸ. "Ayaklý borsa" olarak bilinen serbest döviz piyasasý, bu hanýn önünde bulunuyor ve içinde halen kuyumcu atölyelerini de barýndýrýyor.

Altýnda Bizans kemerleri var
Bodrum Han
KapalýçarÅŸý'da Yorgancýlar Kapýsý ile çadýrcýlar Caddesi arasýnda bulunan Bodrum Han kimine göre Topkapý Sarayý'nýn inÅŸasýndan sonra yapýlmýÅŸ, kimine göre ise, Bizans Ýmparatorluðu döneminde inÅŸa edilmiÅŸtir. 1940 yýlýnda ReÅŸat Ekrem Koçu, hanýn altýnda Bizans kemerlerine sahip bir mahzen olduðunu belirlemiÅŸ. Günümüzde zeminin üzeri örtülü olduðundan mahzene giriÅŸ kapanmýÅŸtýr. Ýstanbul kadýsýna gelen 1609 tarihli mektupta, ÅŸehre gelen keten bezlerin tüccarlara buradan daðýtýldýðý yazýlý.

Kýrmýzý sarmaÅŸýklarýyla ünlü
KaÅŸýkçý Han
MahmutpaÅŸa YokuÅŸu ve Tarakçýlar Sokaðý'na açýlan iki cephesi bulunan han, 18'inci yüzyýlda yapýlmýÅŸ. Hanýn odalarýnda eskiden ocak niÅŸleri bulunuyormuÅŸ. Åžimdi, gümüşçü ve kuyumcu esnafý handa çalýÅŸýyor. Zeminden üst kata çýkarken kýrmýzý renkli sarmaÅŸýklar, hana ayrý bir hava veriyor. Kuyumcu tamirciliði yapan Arman Kapriel Baðdasaroðlu, 14 senedir bu handa çalýÅŸýyor: "Turiste hitap ediyoruz. Hanýn tarihini koruyan da bizleriz. Her gelen hanýn güzelliðine hayrandýr, kýrmýzý sarmaÅŸýklarý yeter" diyor.

Kaynak: Vatan Yazan: Tuðrul Tunalýgil