Fotoðraflar: Archdaily.com

Azerbaycan Orta Asya'nýn ilk karbon salýnýmý düÅŸük, ekolojik adasýnýn master planýný hazýrlamasý için Danimarkalý uzmanlarla çalýÅŸmayý tercih etti.

Hazar Denizi'ndeki Zira Adasý'nda sürdürülebilir bir konut ve tatil bölgesi olarak tasarlanan yapýlar bütününün tasarýmýný Danimarkalý mimarlar Bjarke Ingels Group (BIG) yaptý.

Azerbaycan'ýn baÅŸkenti Bakü'nün Hazar Denizi kýyýsýndaki koylarýndan birinde yer alan, 1.000.000 m² yüzey alanýna sahip adanýn master planý yedi konut geliÅŸim bölgesi içeriyor. Azerbaycan'ýn ünlü daðlarýnýn yapýsýndan esinlenerek tasarlanan "yedi tepe"li (seven peaks) adanýn ýsý üreten güneÅŸ panelleri, güneÅŸten elektrik üreten fotovoltaik pilleri, atýk su ve yaðmur suyunu toplama birimleri ve bir rüzgar enerjisi türbini içermesi planlanmýÅŸ.

BIG'e göre tasarým bütünüyle dýÅŸ kaynaklardan baðýmsýz olacak. Bir baÅŸka deyiÅŸle kendi kendine yetecek ve kendi kendini arýtacak bir bölge olacak.



Zira Adasý Master Planý
Genç bir Sovyet sonrasý demokrasisi olarak Azerbaycan'ýn milli kimliðine vurgu yapmasý amacýyla, ülkenin etkileyici doðal yapýsý göz önünde bulundurulmuÅŸ. BaÅŸkent Bakü'nün hilal ÅŸeklindeki koyunda yer alan Zira Adasý'nda BIG mimarlarý ve mühendisler (Ramboll) tarafýndan tasarlanan, Azerbaycan'ýn "yedi tepe"sini temsil eden master plan, kentsel geliÅŸme için sürdürülebilir model oluÅŸturmasýnýn yaný sýra, tüm kýyý boyunca görsel hakimiyetini koruyan bir sembol yapý olarak kent silüetindeki yerini alýyor.

BIG'in kurucu ortaklarýndan Bjarke Ingels, bölge için çok önemli olan bu ekolojik tasarým hakkýnda ÅŸunlarý dile getiriyor: "Amacýmýz Azerbaycan'ýn doðal peyzajýný esas alarak mimari bir çevre yaratmaktý. Bu yeni mimari yaklaÅŸým, sadece ‘yedi tepe'li bir silüet sunmuyor, ayný zamanda hava, su, ýsý ve enerjinin neredeyse bütünüyle doðal yollarla sevkiyatýný ve dönüÅŸümünü saðlayan, dýÅŸ kaynaklardan baðýmsýz bir çevre yaratýyor. Bu tepelerden her biri kendi içinde birer 'biotop' oluÅŸturuyorlar. Suyun devinimini saðlýyor, ýsýyý depoluyor, birçok bakýÅŸ açýsý yaratýyor ve vadiler oluÅŸturuyorlar. Bizim için 'yedi tepe' sadece metafor deðil, aslýnda Azerbaycan'ýn daðlýk bölgelerindeki yaÅŸam tarzýný sergileyen birer model."



"Yedi tepe"den her biri, Azerbaycan'ýn ünlü bir daðýnýn geometrisinden çýkarýlan bir konut ve dinlenme geliÅŸim alanýna ev sahipliði yapýyor. Bireysel olarak her "dað" özel mülk ile kamusal iÅŸlevlerin bir arada çözüldüðü bir "öz"e dönüÅŸüyor.

"Dað"larýn formlarý adanýn doðal topoðrafyasýyla birleÅŸiyor ve tepelerin eteklerinde kentlinin hizmetine sunulan birçok tatil köyü ve çevre plajlarý yer alýyor. Kamusal kullanýma açýk, kesintisiz yürüyüÅŸ parkurlarý tepeleri birbirine baðlarken, ziyaretçileri tepelerin doruklarýna davet ediyor. Yedi tepede, toplamda, 300 villa bulunuyor.



Ramboll ÅŸirketinin yöneticilerinden Lars Ostenfeld Riemann, tasarým için ÅŸunlarý dile getiriyor: "Zira Adasý, Kafkaslar ve Orta Asya'nýn gelecekteki kentsel geliÅŸimi için oldukça önemli bir adým. Rüzgarýn, güneÅŸin ve dönüÅŸtürülebilen enerjinin yardýmýyla ada tükettiði enerji miktarý kadar enerji üretebilecek. Petrol üzerine kurulu bir enerji anlayýÅŸý olan bir toplumda, bu proje sürdürülebilir planlama düÅŸüncesinin bir vitrini olacak.

çin'deki Dongtan ve Abu Dhabi'deki Masdar gibi diðer dikkat çekici eko-ÅŸehirleri takip eden Zira Adasý tasarýmý, içinde yaÅŸayan insanlarýn sebep olduðu karbon salýnýmýný gelecek 10 yýlda büyük oranda azaltacak. Mühendislik açýsýndan bakýnca, Azerbaycan Daðlarý'ný yansýtan bu tasarýmý baÅŸarmýÅŸ olmaktan çok büyük heyecan duyuyoruz."

 

Zero Island / Sýfýr Karbon Salýnýmlý Ada:
Zira Adasý'nýn tasarýmýnda amaçlanan, bütünüyle dýÅŸ kaynaklardan baðýmsýz bir bölge yaratmaktý. Diðer bir deðiÅŸle kendine yeten bir ada yaratmak. Azerbaycan'ýn yapý geleneðini yeni teknolojiyle harmanlayarak adanýn kaliteli, yaÅŸayan ve yaÅŸanan çevrelere sahip olmasý ve kaynaklarý en az ÅŸekilde kullanmasý amaçlandý. Dünyaya üst düzey yaÅŸam standartlarýyla, en az doðal kaynak tüketiminin bir harmaný olarak örnek olmasý amaçlandý.

GüneÅŸ: Solar ýsý panelleri sayesinde sürekli sýcak su saðlanýrken, çatýlarda ve cephelerin stratejik noktalarýnda bulunan fotovoltaik piller de yüzme havuzu ya da aqua park gibi birimlerin günlük ihtiyaçlarýný karÅŸýlayacak gücü saðlýyor.

Su: Atýk su ve akan su toplanarak, atýk su arýtma tesislerine aktarýlýyor ve orada temizlenerek sulama için uygun hale getiriliyor. Atýk suyun katý içeren bölümleri ise özel iÅŸleme tabi tutulduktan sonra topraðý gübrelemek için kullanýlýyor. Sürekli sulama ve gübreleme yöntemi sayesinde adanýn, konut alanlarýna oranla nicelik olarak az bir metrekareye sahip yeÅŸil alanlarýnýn gür yeÅŸil bir görüntüye sahip olmasý mümkün oluyor.

Rüzgar: Zira Adasý -karbon nötral ada- için fikir veren önemli noktalardan biri de Bakü'nün "rüzgarýn ÅŸehri" olarak bilinmesi. OluÅŸturulan yel deðirmeni tarlasýnda rüzgar enerjisi kullanýlarak CO2 salýnýmýný en aza indirmek için gerekli güç saðlanýyor. Eski petrol endüstrisine ait platformlarý kullanýp rüzgar türbinlerine dönüÅŸtürerek Bakü'nün sürdürülebilir geleceðini rüzgar türbinleriyle inÅŸa ediyor.



Peyzaj: Ada peyzajýný, daðlarda meydana gelen mikroklimalarýn rüzgarlarýnýn benzetiminden alýyor. Kývrýk dokusu, rüzgarýn yedi tepedeki hareketinden geliyor. Bu hareket ayný zamanda bitkilendirmeyi ve kamusal alanlarýn tasarýmýný da belirliyor. Örneðin rüzgarýn ve türbülansýn güçlü olduðu yerlerde aðaçlar yoðunlaÅŸtýrýlmýÅŸ, böylece rüzgarýn hýzýnýn kesilmesi mümkün olmuÅŸ ve daha konforlu dýÅŸ mekanlar ve iklimler elde edilmiÅŸ.

,

Kaynak: Dezeen çeviren: Zeynep Erözkan