Tarih Öncesi Mimarlık

Mimari Dönemler yasinoz
sponsorlu reklam

Tarih Öncesi Mimarlık Özellikleri

Antik mimarlık araştırmaları eski kalıntıların tarihinin araştırılmasının ötesinde bir konudur. Antik yapılar kültürlerin gelişmelerinin haritasını çizen fosillerdir. Çiftlik göçebe avcı-toplayıcıların yerleşik Neolitik topluluklarına dönüşmesinde temel etken oldu. Bu devrim Ortadoğu’da M.Ö. 6000 dolayında başlandı, M.Ö. 2000’de Afrika’da Avrupa ve Asya’ya yayıldı. Orta Amerikalılar çiftliğine M.Ö 1500 dolayında başladırlar. Kalıcı yapılar inşa edildi, temel yapı teknikleri geliştirildi. Rahiplik, zanaatkarlık gibi uzmanlık gerektiren yeni meslekler doğdu.

Avrupa’da Mimarlık Tarihi

M.Ö. 10000: Neolitik dönem; kerpiç tuğla ilk kez kullanılır.

M.Ö. 4800: Britanya’da megalitik yapılar

M.Ö. 2500: Bronz Çağı Stroneher Çağı

M.Ö. 2000: Minoslular Girit’te büyük kraliyet saray kompleksleri inşa eder.

M.Ö. 1600: Mikenliler Akdeniz’in hakimidir; Miken’de krallara ait tümüslüler

M.Ö. 1200: Miken işgalcilerin eline düşer; yapımların durduğu, Yunan buluşlarının yavaşladığı 400 yıllık Yunan karanlık çağının başlangıcı

Erken Tarih Mimarlık

Metal aletler geliştirildi ve ahşap, kerpiç, taş gibi yapı malzemelerinin kullanımında kısa sürede ustalaşıldı. Yüzyıllar geçtikçe yeni toplumsal kurumlar yaratıldı ve bu kurumlar yapılar halindefiziksel biçime kavuştu.

Yuvarlak Ev; Rekonstrüksiyon Sümer, yaklaşık M.Ö. 2900-2460

Bronz Çağı Yuvarlak Ev; Rekonstrüksiyon yaklaşık M.Ö. 1800-1500, Mısır Müzesi, Kahire

Evler ve Mezarların Mimari Özellikleri

Rus arkeologlar mamut kemiklerinden bir çatkı üzerine gerilmiş hayvan derileriyle inşa edilen 14.000 yıllık bir evi ortaya çıkardı. Koni biçimli evin tepesinde dumanın çıkabileceği bir delik vardı. Daha sonraları Neolitik evler ocak ve ev için aynı temel gereksinimi karşıladı. Evlerin işlevi ve yerleşim düzenlerin bütün kültürlerde aynı olsa da kullanılan malzemeler çeşitliydi. Mezopotamya ve Mısır’da kerpiç kullanılıyordu. Avrupalılar saz damlı insanları hem de çiftlik hayvanlarını barındıracak biçimde büyüdü.

Eski insanlar ölülerini kendi evlerinin yakınına gömüyordu, terk edilmiş evler de bazen mezar olarak kullanılıyordu. Ölüleri korumak için üzerlerine ağır taşlar konuyordu. Sonraları, bütün mezar yapıları megalit adı verilen tek parça plaklar kullanılarak inşa edildi. Öteki dünyaya ait inanç geliştikçe Mısır piramitleri gibi soylulara ait mezarlar anıtsal ölçülere ulaştı.

Evler ve Mezarlar

Çiftçilikteki ilerlemeler klanlar arasında işbirliğine ve gerçek anlamdaki ilk şehirlerin kurulmasına yol açtı.

Çatalhöyük, Türkiye’de Anadolu’da M.Ö. 6500 ve 5700 arasında inşa edilen ilk şehirlerdendi. Kutu biçimli kerpiç evler, aralarında hiç sokak olmaksızın, tıpkı pueblo’lar gibi yan yana inşa ediliyordu şehrin sakinleri evlerine çatıdan giriyorlardı.

Topluluklar büyüdükçe doğal kaynaklar için birbirleriyle rekabete girdiler ve savaşlar şehirlerin surlarla çevrilmesini zorunluluk haline getirdi. İsrail’de Erika’da M.Ö. 8000’de kurulan ilk yerleşim, bazı yerlerde kalınlığı 8 metreye ulaşan taş bir duvarla çevrili çok sayıda yuvarlak kulübeden oluşuyordu. Akdeniz’deki Miken İmparatorluğu savaşlarla gelişti ve başkenti Miken, savunmaya uygun bir tepenin üzerindeydi. Miken ve Babil şehir kapıları daha sonra kabartmalarla kaplı törensel anıtlar haline geldi.

Saraylar ve Tapınaklar

Krallar ve rahiplerden oluşan bir yönetici sınıf, toplulukları yönetme ve yasa yapma erkini kazandı; hemen ardından saraylar ve tapınaklar inşa edildi. Yapılar ilk kez kamusal gösteri için kullanılıyordu. Bilinen en eski hükümdar Mısır Kralı Narmer M.Ö. 3100 dolayında iktidarı aldı. Saraylar toplumsal güç ve gururun vitriniydi. Göz alıcı yerlerde inşa ediliyorlar, değerli malzemeler ve sanat yapıtlarıyla süsleniyorlardı. Pers İmparatorluğu’nun başkenti Persepolis, İmparatorluğunun güç gösterisi törenleri için adeta bir tiyatro sahnesi gibi tasarlanmış büyük salonlardan oluşmuştu.

İlk dinler yaşamın gizlerini açıklamak için cennetlere yönelmişti. Stonehenge, yıldızların hareketlerini tahmin etmek için kullanıldı. Malta’da Hagar Qim’de ise M.Ö. 3000 dolayında ana tanrıçaya adanmış bir tapınak inşa edildi. Mezopotomya Ziguratları ölümleri cennete daha da yaklaştırmak için basamaklı olarak tasarlanmıştı.

Sosyal Ağlarda Paylaş

{yasinoz}