Garaj / Sectional Kapı Sistemi Teknik Şartnamesi

Sectional kapı sistemi — torsion yayı, ray sistemi, panel yapısı ve entegre geçiş kapısı detayı

Madde 1 — Kapsam ve Amaç

Bu şartname; konut, ofis, depo ve endüstriyel tesislerde kullanılan sectional (kademeli açılır) garaj kapısı sistemlerinin teknik özellikleri, torsion yayı hesabı, ray sistemi, emniyet sistemleri, entegre geçiş kapısı, elektrik tesisatı, montaj ve periyodik denetim esaslarını kapsar.

Bu doküman; yana kayar kapıları, seksiyonel olmayan endüstriyel kapıları ve araç bariyerlerini doğrudan kapsamaz; ancak sectional kapı bir yangın kompartman sınırında yer alıyorsa, ilgili pasif yangın koruma esasları (bkz. ForumCAD Yangın Kapısı Teknik Şartnamesi) bu doküman ile birlikte değerlendirilir.

Sectional kapı, TS EN 13241 kapsamında CE işareti ve Performans Beyanı (Declaration of Performance — DoP) ile birlikte teslim edilmesi yasal bir zorunluluktur; bu belgeler olmadan ürün sahaya kabul edilmez (bkz. Madde 14). Ayrıca, güç ile çalışan kapı sistemleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında değerlendirilebilecek periyodik kontrol yükümlülüklerine tabidir (bkz. Madde 13).

Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler

Madde 4 — Kapı Tipi Seçimi ve Panel Gereksinimleri

• Panel kalınlığı tipik olarak 40-80 mm aralığında, poliüretan dolgulu sandviç panel kullanılır; kesin kalınlık ısı yalıtım hedefi ve rüzgar yükü hesabına göre üretici tarafından belirlenir.
• Panel yüzeyi; çift taraflı galvanizli sac, alüminyum veya paslanmaz çelik olabilir; görünür yüzeylerde epoksi veya polyester kaplama uygulanır.
• Panel içi dolgu maddesi, yangın performansı ve ısı yalıtımı gereksinimlerine göre seçilir; yangın dayanımı istenen projelerde ilgili sertifikalı panel kullanılır.
• Panel kenar profilleri, ray sistemine uyumlu olarak sac veya alüminyumdan üretilir; köşe birleşimlerinde sızdırmazlık contası bulunur.

Madde 5 — Torsion Yayı ve Denge Sistemi

Torsion yayı sistemi, kapının ağırlığını dengeleyerek motorun sadece hareket enerjisini sağlamasını amaçlar. Yanlış hesaplanmış veya ayarlanmış bir yay sistemi, motorun aşırı yüklenmesine, kablo kopmalarına veya kapının kendi ağırlığıyla düşmesine neden olabilir.

• Yay çapı, tel kalınlığı ve sarım sayısı, kapı ağırlığına ve boyutlarına göre üretici tarafından hesaplanır; saha değişiklikleri yetkisiz yapılmaz.
• Yay şaftı, rulmanlı yatak üniteleri üzerinde döner; yatak yağlaması ve aşınma kontrolü periyodik bakımda yapılır.
• Kablo tamburları, şaft üzerinde sabitlenir; kablo sarım düzeni ve gerginliği üretici talimatına göre ayarlanır.
• Kablo kopması durumunda kapının aniden düşmesini önleyen bir halat kopma emniyeti (cable failure safety device) bulunur; bu sistem periyodik olarak fonksiyon testine tabi tutulur.
• Yay sistemindeki gerilim, ölçüm cihazıyla kontrol edilir; "elle hissetme" yöntemi kabul edilmez.

Torsion yayı sistemi — şaft, kablo tamburu ve denge ayar mekanizması

Madde 6 — Ray Sistemi ve Rüzgar Yükleri

Ray sistemi, kapı panelini dikey ve yatay hareket boyunca yönlendirir; aynı zamanda rüzgar yüklerini yapıya aktarır. Yanlış profil seçimi veya yetersiz ankraj, güçlü rüzgarda kapının raydan çıkmasına veya deformasyonuna neden olabilir.

• Kapının rüzgar yüküne dayanımı, TS EN 12444 esaslı test veya hesap yöntemiyle belirlenip bir rüzgar dayanım sınıfı olarak beyan edilir; bu sınıf, projenin bulunduğu bölge ve bina yüksekliğine göre proje mühendisi tarafından değerlendirilir.
• Ray ankrajları, betonarme veya çelik taşıyıcıya uygun dübel/ankraj cıvatalarıyla sabitlenir; ankraj aralığı üretici talimatına ve rüzgar dayanım sınıfına uygun belirlenir.
• Rüzgar kilitleri (wind locks), panel kenarlarına monte edilir; rüzgar emme yüküne karşı paneli ray içinde tutar; geniş açıklıklı kapılarda bu kilitlerin sayısı artırılır.
• Ray sistemindeki tekerlekler, rulmanlı ve yağlamalı olmalı; periyodik bakımda aşınma kontrolü yapılır.

Madde 7 — Motor/Tahrik Sistemi ve Güç Gereksinimleri

• Motor gücü, kapı ağırlığına, boyutlarına ve kullanım sıklığına (döngü/gün) göre üretici tarafından seçilir; konut ve endüstriyel tip arasında büyük fark gösterebilir, kesin değer üretici teknik föyünde belirtilir.
• Motor, mekanik şanzımanlı veya doğrudan tahrikli (shaft-driven) olabilir; şanzıman yağ seviyesi periyodik kontrol edilir.
• Fren sistemi, kapının her konumda güvenle durmasını sağlar; fren balatası aşınması periyodik bakımda kontrol edilir.
• Motor kontrol ünitesi, kademeli hız ayarı (yumuşak başlangıç/yumuşak duruş) ve Madde 8'de tanımlanan emniyet fonksiyonlarına sahip olmalıdır.

Madde 8 — Emniyet Sistemleri ve Kuvvet Limitleri

TS EN 12453, güçle çalışan kapıların kullanımda güvenliği için dört ayrı kuvvet eşiği tanımlar (TS EN 12445 esaslı test yöntemiyle ölçülür):

Bu dört eşik birlikte değerlendirilir: standart, kısa bir tepe kuvvetine izin verir ancak bu kuvvetin hızla düşüp kişinin kendini kurtarabileceği bir seviyeye inmesini şart koşar. 5 saniyelik süre toleransı, kuvvet hiçbir zaman 50 N'ı geçmiyorsa ve kapı 50 mm en az 50 N altında bir kuvvetle yeniden açılabiliyorsa kaldırılabilir.

• Tip D emniyet aygıtları (fotosel gibi optik algılama cihazları), kapı geçiş hattındaki kişi/nesneyi algılar; montaj konumu ve sayısı, kapı tipi ve risk değerlendirmesine göre üretici talimatına uygun belirlenir — sabit bir "algılama yüksekliği" tek başına yeterli koruma sağlamaz, tek bir fotosel çifti her yönden yaklaşan bir kişiyi tespit edemeyebilir.
• Kenar bandı (safety edge), kapı alt kenarına monte edilir; temas anında kapıyı durdurur ve geri açar.
• Acil durumda kapı, elle kaldırılabilir veya kurtarma mandalıyla serbest bırakılabilir.
• Işık perdesi (light curtain), yüksek trafikli endüstriyel kapılarda ek emniyet olarak kullanılabilir.
• Kuvvet limitleri, yalnızca kuvvet ölçüm cihazıyla (kalibrasyon sertifikalı) doğrulanır; görsel/deneyimsel değerlendirme kabul edilmez.

EN 12453 dört eşikli kuvvet çerçevesi — dinamik tepe kuvveti (400N/1400N), 0,75 saniye süre sınırı, kalıcı statik kuvvet (150N) ve 5. saniye nihai kuvvet (25N)

Madde 9 — Entegre Geçiş Kapısı ve Acil Çıkış

• Entegre geçiş kapısı, ana kapı kapalıyken yaya geçişine izin verir; kapı paneline menteşeli veya sürme olarak entegre edilir.
• Geçiş kapısı, ana kapı motorundan bağımsız kilitleme sistemine sahiptir; ana kapı çalışırken geçiş kapısının açık kalmasını önleyen emniyet kontağı bulunur — bu kontak olmadan geçiş kapısı açıkken ana kapı hareket ederse, kapı paneli geçiş kapısı boşluğunda hasar görebilir veya kullanıcı için ciddi bir sıkışma riski oluşur.
• Acil çıkış gereksinimi olan projelerde, geçiş kapısı panik donanımı (TS EN 1125) veya acil çıkış donanımı (TS EN 179) ile donatılır.

Madde 10 — Yangın Alarmı Entegrasyonu

Sectional kapı bir yangın kompartman sınırında yer alıyorsa, bina yangın alarm sistemine entegre edilir; alarm anında kapı, proje yangın senaryosuna göre tanımlanmış güvenli konuma geçer. Sectional kapının kendisi, aksi sertifikalanmadıkça yangın dayanımlı kabul edilmez; kompartman ayrımı gerektiren noktalarda ayrı bir yangın kapısı/perdesi kullanılmalıdır (bkz. ForumCAD Yangın Kapısı Teknik Şartnamesi).

Madde 11 — Elektrik Tesisatı ve Kumanda Sistemleri

• Motor/kontrol ünitesi, kendi devresinden beslenir; genel elektrik tesisatı esasları için ForumCAD Elektrik Tesisatı Teknik Şartnamesi referans alınır.
• Kumanda sistemleri; duvar butonu, uzaktan kumanda (RC), anahtarlı buton, kart okuyucu veya araç algılama döngüsü (loop detector) olabilir.
• Araç algılama döngüsü kullanılıyorsa, kapı altındaki metalik araç varlığını algılayarak kapının araç üzerine kapanmasını önler; bu, Madde 8'deki emniyet aygıtlarının yerini tutmaz, tamamlayıcı bir önlemdir.
• Elektrik kesintilerinde, kapı elle kaldırılabilir veya akü yedeklemeli sistemle çalışmaya devam edebilir.

Madde 12 — Montaj Toleransları ve Uygulama Koşulları

• Açıklık ölçüleri, şakül ve terazi toleransları üretici kurulum kılavuzuna (TS EN 12635 esasları dikkate alınarak) uygun kontrol edilir.
• Ray montajı, ankraj noktalarının doğru konumlandırılmasıyla yapılır; betonarme yüzeylerde dübel çekme dayanımı kontrol edilir.
• Torsion yayı montajı, kapı paneli takılmadan önce ayarlanır ve test edilir.
• Montaj sonrası kapı, tam açma-kapama döngüsüyle ve Madde 8'deki tüm kuvvet/emniyet fonksiyonları ölçülerek devreye alınır.

Madde 13 — Periyodik Bakım ve Teknik Güvenlik Denetimi

• Sectional kapı, ilk devreye almadan sonra ve düzenli aralıklarla (genel kullanımda yasal asgari sınır yılda en az bir kez, yoğun/endüstriyel kullanımda önerilen yılda iki kez) uzman teknisyen tarafından teknik güvenlik denetiminden geçirilir; bu sıklık 6331 sayılı Kanun çerçevesinde işveren tarafından netleştirilecek asgari yasal sınırı ifade eder.
• Muayene/denetim ile bakım ayrımı: Denetim, kuvvet limitlerinin (Madde 8) bağımsız ölçümle doğrulanmasıdır; bakım ise üretici/yetkili servisin rutin yağlama, ayar ve aşınan parça değişimidir. İkisi ayrı ayrı kayıt altına alınır.
• Bakım; yay gerginlik kontrolü, ray yağlaması, kablo aşınma kontrolü, kablo kopma emniyeti fonksiyon testi, Tip D algılama cihazı ve kenar bandı testi, fren balatası kontrolünü kapsar.
• Denetim/bakım kayıtları dosyalanır; kaza/arıza sonrası bu kayıtlar sorumluluk tespitinde referans belge niteliği taşır.

Madde 14 — Kalite Kontrol ve Kabul Kriterleri

Kuvvet ölçümlerinde kullanılan test cihazının güncel kalibrasyon sertifikası bulunmalıdır; kalibrasyonsuz cihazla yapılan ölçüm geçerli kabul edilmez.

Madde 15 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları

• Torsion yayı montajı/ayarı sırasında, yayın ani salınım riskine karşı uygun KKD ve sabitleme ekipmanı (yay germe çubuğu vb.) kullanılır; bu işlem yalnızca eğitimli personel tarafından yapılır.
• Ağır panel montajında uygun kaldırma ekipmanı ve en az iki kişilik ekip çalışması yapılır.
• Elektrik bağlantılarında, devre kesici kapatılarak kilitlenip etiketlenir (lockout-tagout).
• Devreye alma testleri sırasında çalışma alanı geçici olarak trafiğe kapatılır.

Madde 16 — Garanti Şartları

Madde 17 — Teslim Belgeleri

• Ürün CE işareti, teknik föy ve DoP belgesi
• Türkçe kullanım kılavuzu ve bakım talimatı
• Torsion yayı hesap raporu ve ayar kayıtları
• Rüzgar dayanım sınıfı belgesi (TS EN 12444 esaslı)
• Dört eşikli kuvvet testi kayıtları ve test cihazı kalibrasyon sertifikası
• Tip D algılama cihazı ve kenar bandı test tutanakları
• Kablo kopma emniyeti fonksiyon test tutanağı
• Entegre geçiş kapısı emniyet kontağı test tutanağı
• Uygulama projesi (as-built)
• Garanti belgeleri

Madde 18 — Reddedilme Kriterleri

• CE işareti/teknik föy/DoP sunulmayan ürün kullanımı
• TS EN 12453'ün dört kuvvet eşiğinden herhangi birini karşılamayan sistem
• Kalibrasyonsuz cihazla yapılmış veya hiç yapılmamış kuvvet testi
• Tip D algılama cihazı olmayan veya çalışmayan yüksek riskli kurulum
• Torsion yayı hesap raporu olmayan, yanlış ayarlanmış veya kablo kopma emniyeti bulunmayan sistem
• Rüzgar dayanım sınıfı belgelenmemiş veya yetersiz ankrajlı montaj
• Entegre geçiş kapısı emniyet kontağı olmayan sistem
• Periyodik teknik güvenlik denetimi kaydı olmayan işletmedeki sistemler