FORUMCAD
Teknik Şartname Serisi — FCAD-TS-082
Isı Pompası Teknik Şartnamesi
Isı pompası sistemi — dış ünite, soğutucu akışkan hattı ve hidronik iç sistem bütünlüğü
Bu Şartname Kimlere Hitap Eder?
Makine mühendisleri, tesisat mühendisleri, mimarlar, uygulayıcı firmalar, HVAC tedarikçileri, yapı denetim görevlileri, proje müellifleri ve villa, konut, ticari bina ısıtma/soğutma/sıcak kullanım suyu sistemi olarak ısı pompası (hava kaynaklı) imalatı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir. Isı pompalarının gerçek faturaya yansıyan verimliliği ve COP/SCOP kavramlarının pratikte ne anlama geldiği hakkında daha fazla bilgi için "Isı Pompası Rehberi 2026: Fatura Gerçekleri, COP Değeri ve Şantiye Sırları" makalemize göz atabilirsiniz.
Makine mühendisleri, tesisat mühendisleri, mimarlar, uygulayıcı firmalar, HVAC tedarikçileri, yapı denetim görevlileri, proje müellifleri ve villa, konut, ticari bina ısıtma/soğutma/sıcak kullanım suyu sistemi olarak ısı pompası (hava kaynaklı) imalatı, montajı veya kontrolünü üstlenecek her paydaş. Bu doküman, sözleşme özel şartlarına ek olarak uygulanır ve ihale/sözleşme eki teknik şartname olarak kullanılabilir. Isı pompalarının gerçek faturaya yansıyan verimliliği ve COP/SCOP kavramlarının pratikte ne anlama geldiği hakkında daha fazla bilgi için "Isı Pompası Rehberi 2026: Fatura Gerçekleri, COP Değeri ve Şantiye Sırları" makalemize göz atabilirsiniz.
Şartname İçindekiler
- Madde 1 — Kapsam ve Amaç
- Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
- Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
- Madde 4 — Isı Yükü Hesabı ve Sistem Boyutlandırma
- Madde 5 — Performans Sınıflandırması: COP, SCOP, SEER ve Gerçek Saha Verimi
- Madde 6 — Soğutucu Akışkan Tipleri ve Güvenlik Sınıfları
- Madde 7 — Dış Ünite Yerleşimi, Kaide, Titreşim İzolasyonu ve Elektrik Bağlantısı
- Madde 8 — Soğutucu Akışkan Boru Hattı Esasları
- Madde 9 — Bivalent Nokta ve Yedekleme (Backup) Esasları
- Madde 10 — Hidronik Sistem Tasarımı: Isı Emisyonu, Tampon Depo ve Sıcak Su
- Madde 11 — Ses Seviyesi ve Çevre Uyumu
- Madde 12 — Montaj Toleransları ve Devreye Alma Esasları
- Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları
- Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları
- Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol
- Madde 16 — Garanti Şartları
- Madde 17 — Teslim Belgeleri
- Madde 18 — Reddedilme Kriterleri
Madde 1 — Kapsam ve Amaç
Genel Hükümler
Bu şartname; villa, konut ve ticari bina ısıtma, soğutma ve sıcak kullanım suyu (SKS) ihtiyacı için kullanılan hava kaynaklı ısı pompası (hava-su ve hava-hava tip) sistemlerinin ısı yükü hesabı, performans sınıflandırması, soğutucu akışkan güvenliği, dış ünite montajı, boru hattı, hidronik sistem tasarımı ve kalite kontrol esaslarını kapsar.
Bu doküman; toprak kaynaklı (jeotermal) ve su kaynaklı ısı pompası sistemlerini doğrudan kapsamaz; bu sistemler için ayrı teknik şartname esas alınmalıdır.
Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar
Terminoloji
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| COP (Coefficient of Performance) | Isıtma modunda, sabit test koşulunda ölçülen anlık performans katsayısı (TS EN 14511) |
| SCOP (Seasonal COP) | Sezon boyunca değişen dış sıcaklık koşullarını dikkate alan, gerçek saha performansına daha yakın mevsimsel performans katsayısı (TS EN 14825) |
| Bivalent Nokta | Isı pompasının tek başına binanın tüm ısı yükünü karşılayamadığı, yedek ısıtıcının devreye girmeye başladığı dış sıcaklık eşiği |
| Tampon Depo (Buffer Tank) | Isı pompası ile ısıtma devresi arasına konulan, kompresörün sık kısa aralıklarla açılıp kapanmasını (kısa devre) önleyen su deposu |
| GWP (Global Warming Potential) | Soğutucu akışkanın küresel ısınmaya katkı potansiyelini gösteren gösterge değer |
Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler
Referans Doküman Listesi
| Standart / Yönetmelik | Konu |
|---|---|
| TS EN 14511-1/2/3/4 | Isı pompaları — kapasite/COP/EER test ve derecelendirme koşulları |
| TS EN 14825 | Mevsimsel performans (SCOP, SEER) hesap ve test esasları |
| EN 12831 | Binalarda ısıtma sistemleri için tasarım ısı yükü hesap yöntemi |
| TS 825 | Binalarda ısı yalıtım kuralları |
| TS EN 378 | Soğutma sistemleri ve ısı pompaları — güvenlik ve çevresel gereklilikler |
| TS EN 60335-2-40 | Elektrikli ısı pompaları — özel güvenlik kuralları (A2L/A3 yanıcı akışkanlarda havalandırma hesabı dahil) |
| TS EN 15243 | İklimlendirme sistemlerinin enerji performansı — soğutma yükü hesap esasları |
| TS EN 442 | Radyatör ve konvektörler — ısıl güç ve boyutlandırma esasları |
| TS HD 60364 Serisi | Alçak gerilim elektrik tesisatı kuralları |
| Ozon Tabakasını İncelten Maddelere İlişkin Yönetmelik | Soğutucu akışkan çevresel uygunluk esasları |
| Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (15.10.2024, RG Sayı 32693) | Soğutucu akışkan kısıtlaması, EKOMVET kaydı, periyodik kaçak kontrolü ve FARAVET raporlama zorunluluğu |
| Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB) | Soğutma devresi basınçlı ekipman güvenlik esasları |
| Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) | CE işaretlemesi ve makine güvenliği genel esasları |
| Çevreye Duyarlı Tasarım (Ecodesign/ErP) Tebliği | Enerji verimliliği asgari şartları |
| Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ | Cihaz enerji sınıfı (A+++ ile G arası) etiketleme esasları |
| Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik | Dış ünite ses seviyesi ve çevre uyumu esasları |
| Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği | Elektrik bağlantısı genel güvenlik esasları |
Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, 15 Ekim 2024 tarih ve 32693 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan güncel metindir; bu şartname bu güncel yönetmelik esas alınarak hazırlanmıştır (bkz. Madde 6, 14, 15, 17).
Madde 4 — Isı Yükü Hesabı ve Sistem Boyutlandırma
Doğru Kapasite Seçimi
- Isı pompası kapasitesi, binanın EN 12831 esasına göre hesaplanan tasarım ısı yüküne dayanarak seçilir; bu hesap, duvar/pencere yalıtım değerleri, iklim bölgesi tasarım sıcaklığı, hacim ve kullanım profilini dikkate alır.
- Kaba "m² başına kW" tahminleri, ön fizibilite dışında kesin seçim kriteri olarak kullanılmaz.
- Aşırı büyük kapasiteli ünite seçimi (oversizing) kısa devre çalışmaya, yetersiz kapasiteli seçim ise düşük dış sıcaklıklarda konfor kaybına ve yedek ısıtıcının aşırı çalışmasına yol açar.
- Soğutma modu da kullanılacaksa, yaz tasarım koşulu için ayrıca soğutma yükü hesabı yapılır.
Usta Der Ki
"Isı pompası boyutlandırması basit, evin m²'sine göre kaç kW gerekiyorsa o alınır."
Şantiye Gerçeği
Doğru boyutlandırma, binanın gerçek ısı kaybını (EN 12831 esasına göre, duvar/pencere yalıtımı, iklim bölgesi, tavan yüksekliği dikkate alınarak) hesaplayan bir ısı yükü raporuna dayanmalıdır. m² başına kaba tahminle seçilen kapasite hem yetersiz ısıtmaya hem de gereksiz büyük/pahalı ünite seçimine yol açabilir.
Madde 5 — Performans Sınıflandırması: COP, SCOP, SEER ve Gerçek Saha Verimi
Verimlilik Kavramları
- Isıtma modunda anlık performans katsayısı (COP) ve soğutma modunda enerji verimlilik oranı (EER), TS EN 14511 esasına göre sabit bir test koşulunda (tipik olarak belirli bir dış/iç sıcaklık kombinasyonunda) ölçülür; bu, laboratuvar koşullu tek bir noktadaki değerdir.
- Mevsimsel performans katsayısı (SCOP) ve mevsimsel enerji verimlilik oranı (SEER), TS EN 14825 esasına göre, sezon boyunca değişen dış sıcaklık koşulları ve kısmi yük durumları dikkate alınarak hesaplanır; bu değer, gerçek yıllık işletme performansını COP/EER'den daha doğru yansıtır.
- Proje seçim/karşılaştırma sürecinde, yalnızca en yüksek COP değeri değil, ilgili iklim bölgesi için hesaplanan SCOP değeri esas alınır; TS EN 14825 kapsamında iklim bölgeleri (örn. ılıman, ortalama, soğuk) için ayrı SCOP değerleri tanımlanır ve proje, kurulum yapılacak bölgeye en yakın iklim sınıfına göre değerlendirilir.
- Cihazın Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ kapsamındaki enerji sınıfı (A+++ ile G arası skala) teknik veri föyünde belirtilir; enerji sınıfı SCOP/SEER değerinden türetilir ve proje karşılaştırmasında ek bir referans olarak kullanılabilir.
- Gerçek saha verimi; boru hattı yalıtımı, sistem tasarımı (bkz. Madde 10), bakım durumu ve kullanım alışkanlıklarına bağlı olarak katalog SCOP değerinden sapabilir.
Önemli: Katalogdaki tek bir COP değeri, faturaya yansıyacak yıllık verimi garanti etmez. Fatura beklentisi kurulurken SCOP/SEER değerleri ve sistem tasarımının bütünü dikkate alınmalıdır.
Usta Der Ki
"Kataloğdaki COP değeri her koşulda geçerlidir, kışın da aynı verimi alırsınız."
Şantiye Gerçeği
Katalogdaki COP, TS EN 14511'e göre tek bir sabit dış/iç sıcaklık koşulunda ölçülmüş laboratuvar değeridir. Gerçek kış performansı, sezon boyunca değişen dış sıcaklıklara göre hesaplanan SCOP (TS EN 14825) değeriyle daha doğru tahmin edilir; fatura beklentisi COP değil SCOP üzerinden kurulmalıdır.
Madde 6 — Soğutucu Akışkan Tipleri ve Güvenlik Sınıfları
Akışkan Seçimi ve Güvenlik
| Soğutucu Akışkan | Yanıcılık Sınıfı | Özellik |
|---|---|---|
| R410A | A1 (yanıcı değil) | Yaygın kullanılan eski nesil akışkan; yüksek GWP nedeniyle F-Gaz Yönetmeliği kapsamında kademeli azaltılıyor |
| R32 | A2L (hafif yanıcı) | Daha düşük GWP, R410A'ya kıyasla daha verimli; hafif yanıcılık nedeniyle montaj alanı/havalandırma dikkat gerektirir |
| R290 (Propan) | A3 (yanıcı) | Çok düşük GWP (~3), F-Gaz Yönetmeliği kısıtlamalarından büyük ölçüde muaf; yanıcılığı nedeniyle TS EN 378 kapsamında ek güvenlik önlemi gerektirir |
| R454B / R513A | A2L / A1 | Daha düşük GWP'li (R454B ~466, R513A ~631) yeni nesil alternatifler; bazı üreticilerde R410A yerine değerlendirilir |
- Kullanılacak soğutucu akışkan tipi, TS EN 378 esasına göre montaj alanının hacmi, havalandırma durumu ve doldurulan akışkan miktarına göre değerlendirilir.
- Yanıcı sınıf akışkanlarda (A2L, A3), kapalı/dar hacimlerde kaçak algılama sensörü ve yeterli havalandırma değerlendirilir; gerekli havalandırma/oda hacmi hesabı TS EN 60335-2-40 esasına göre yapılır.
- Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında belirli miktarın üzerindeki florlu soğutucu akışkan içeren sistemlerde EKOMVET kaydı ve periyodik kaçak kontrolü zorunludur (bkz. Madde 15).
Soğutucu akışkan güvenlik sınıfları — R410A (A1), R32 (A2L) ve R290 (A3) karşılaştırması
Usta Der Ki
"R32 veya R290 gibi yeni nesil soğutucu akışkanlar eskisi gibi kullanılır, ekstra güvenlik önlemi gerekmez."
Şantiye Gerçeği
R32 hafif yanıcı (A2L), R290 (propan) ise yanıcı (A3) sınıfında soğutucu akışkanlardır. TS EN 378 kapsamında bu akışkanlar için havalandırma, kaçak algılama ve montaj alanı hacim sınırlamaları gibi ek güvenlik önlemleri gereklidir; eski nesil (A1 sınıfı, yanıcı olmayan) akışkanlarla aynı özensizlikte kurulum yapılmamalıdır.
Usta Der Ki
"F-Gaz mevzuatı eski hikaye, kayıt zorunluluğu falan pratikte uygulanmıyor."
Şantiye Gerçeği
15 Ekim 2024 tarihli, 32693 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan güncel Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzeri florlu sera gazı içeren sistemlerin kurulumdan itibaren 30 iş günü içinde EKOMVET'e (Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı) kaydedilmesini zorunlu kılar. Bu eşik değeri, özellikle büyük kapasiteli veya çok üniteli villa/ticari sistemlerde aşılabilir (bkz. Madde 15) ve göz ardı edilmemelidir.
Usta Der Ki
"Soğutucu akışkanla ilgili herhangi bir teknisyen sertifikası yeterlidir."
Şantiye Gerçeği
Güncel mevzuat kapsamında, florlu sera gazı içeren ekipmanla çalışan tüzel kişilerin Hizmet Yeri Belgesi'ne, teknik personelin ise ilgili Mesleki Yeterlilik Belgesi'ne (MYK) sahip olması gerekir; bu belgeler olmadan yapılan montaj/bakım işlemleri mevzuata aykırıdır (bkz. Madde 14).
Madde 7 — Dış Ünite Yerleşimi, Kaide, Titreşim İzolasyonu ve Elektrik Bağlantısı
Montaj Konumu ve Bağlantı Esasları
- Dış ünite, kendi egzoz (soğuk üflenen) havasını tekrar emmesini (kısa devre) önleyecek şekilde, yeterli hava akış boşluğu bırakılarak konumlandırılır.
- Hakim rüzgar yönü, komşu binalara olan mesafe/gürültü etkisi ve kar/donma birikintisi riski, yer seçiminde değerlendirilir.
- Ünite, zeminden yeterli yükseklikte, su birikintisinden uzak, düz ve sağlam bir kaide (tipik betonarme veya prefabrik kaide, ~10 cm asgari yükseklik) üzerine oturtulur.
- Kaide ile ünite arasında titreşim izolatörü (kauçuk takoz/amortisör) kullanılır; bu, hem gürültüyü azaltır hem sistem/yapı ömrünü korur.
- Elektrik bağlantısı, üreticinin belirttiği besleme kapasitesine (amper) uygun, ayrı ve yeterli kesitte bir hat ile yapılır; büyük kapasiteli üniteler için yumuşak yol verme (soft starter) gereksinimi üretici talimatına göre değerlendirilir. Tesisat, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve TS HD 60364 serisi esaslarına uygun yapılır.
Dış ünite montaj detayı — kaide, titreşim izolatörü ve gerekli hava akış boşluğu
Usta Der Ki
"Dış ünite nereye sığarsa oraya konur, yer seçimi teknik bir konu değil."
Şantiye Gerçeği
Dış ünitenin kendi egzoz havasını tekrar emmesi (kısa devre - short cycling), rüzgar yönü, komşu binalara gürültü etkisi ve kar/donma birikintisi riski, ünite performansını ve ömrünü doğrudan etkiler. Yer seçimi, montajın en son düşünülecek değil en başta planlanması gereken teknik bir karardır.
Madde 8 — Soğutucu Akışkan Boru Hattı Esasları
Boru Tesisatı Şartları
- İç ve dış ünite arasındaki soğutucu akışkan boru uzunluğu ve kot (yükseklik) farkı, üretici tarafından tanımlanan azami sınırlar içinde kalacak şekilde tasarlanır.
- Boru hattı lehim/sertleştirme işlemleri sırasında azot gazı ile iç yüzey temizleme (purge) yapılır; bu işlem, boru iç yüzeyinde oksit tabakası (kabuk) oluşumunu önler.
- Sistem devreye alınmadan önce vakum işlemi ile boru hattındaki nem ve hava tahliye edilir; vakum seviyesi ve süresi üretici talimatına uygun doğrulanır.
- Boru hattı, enerji kaybını ve yoğuşmayı önlemek amacıyla tam boy kauçuk esaslı izolasyon malzemesiyle kaplanır.
- Kaçak testi (basınçlı azot ile) devreye almadan önce yapılır ve sonuç tutanağa geçirilir.
Usta Der Ki
"Boru hattı lehimlenirken azot gazı ile temizleme (purge) gereksiz bir detay."
Şantiye Gerçeği
Azot gazı olmadan yapılan lehim/sertleştirme işleminde boru iç yüzeyinde oksit tabakası (kabuk) oluşur. Bu kabuk zamanla dökülüp sisteme karışarak genleşme valfini veya kompresörü tıkayabilir. Azotla purge işlemi standart bir uygulama adımıdır, atlanabilir bir "ekstra" detay değildir.
Usta Der Ki
"Soğutucu akışkan boru hattı ne kadar uzun olursa olsun performansı etkilemez."
Şantiye Gerçeği
Soğutucu akışkan boru uzunluğu ve iç/dış ünite arasındaki kot farkı, üretici tarafından tanımlanan sınırların üzerine çıktığında performans kaybına ve kompresör ömür kısalmasına yol açar. Proje, bu sınırlar dahilinde ve dış ünite/iç ünite konumu bu kısıtlamaya göre planlanarak tasarlanmalıdır.
Madde 9 — Bivalent Nokta ve Yedekleme (Backup) Esasları
Yedek Isıtma Stratejisi
- Hava kaynaklı ısı pompalarının ısıtma kapasitesi, dış sıcaklık düştükçe azalır; belirli bir dış sıcaklığın (bivalent nokta) altında ısı pompası tek başına binanın tüm ısı yükünü karşılayamayabilir.
- Bivalent nokta ve altında devreye girecek yedek ısıtıcı (elektrikli rezistans, mevcut kombi ile hibrit bağlantı vb.) proje aşamasında tanımlanır; bu, özellikle düşük dış sıcaklıkların görüldüğü iklim bölgelerinde önemli bir tasarım kararıdır.
- Yedekleme stratejisi (monovalent, bivalent paralel, bivalent alternatif) proje ısı yükü hesabına ve iklim verisine göre seçilir.
Usta Der Ki
"Bivalent (yedekleme) sistemi gereksiz bir maliyet, ısı pompası her koşulda tek başına yeterlidir."
Şantiye Gerçeği
Hava kaynaklı ısı pompalarının kapasitesi düşük dış sıcaklıklarda azalır. Bivalent noktanın altında devreye giren bir yedek ısıtıcı planlaması, özellikle soğuk iklim bölgelerinde gerekli bir tasarım kararıdır; bu planlama yapılmadan bırakılan sistemler, en soğuk günlerde konfor kaybı yaşayabilir.
Madde 10 — Hidronik Sistem Tasarımı: Isı Emisyonu, Tampon Depo ve Sıcak Su
İç Sistem Uyumluluğu
- Isı pompaları, düşük sıcaklıklı (tipik 30-45°C) ısı emisyon sistemleriyle (yerden ısıtma, düşük sıcaklık radyatörü, fan coil) en yüksek verimle çalışır.
- Mevcut yüksek sıcaklıklı (70-80°C) geleneksel radyatör sistemine bağlanacaksa, verim kaybı proje aşamasında müşteriye açıkça belirtilir; gerekiyorsa TS EN 442 esasına göre radyatör yüzey alanının artırılması değerlendirilir.
- Kompresörün sık kısa aralıklarla açılıp kapanmasını (kısa devre çalışma) önlemek amacıyla, özellikle küçük hacimli veya bölgesel kontrol yapılan sistemlerde tampon depo (buffer tank) kullanımı değerlendirilir; depo hacmi sistem kapasitesine göre hesaplanır.
- Sirkülasyon pompası, hesaplanan sistem debisine ve hidrolik dirence (basınç kaybına) göre seçilir; çok bölgeli sistemlerde hidrolik denge (balanslama) vanaları ile bölgeler arası akış dengesi sağlanır.
- Genleşme tankı hacmi, sistem su hacmi, sistemin maruz kalacağı sıcaklık aralığı ve su genleşme katsayısı esas alınarak hesaplanır; ön basınç, statik yüksekliğe göre ayarlanır.
- Sistem suyu kalitesi (sertlik, pH, iletkenlik) değerlendirilir; sert sularda kireçlenmeyi önlemek amacıyla su yumuşatma veya kimyasal inhibitör katkı kullanımı değerlendirilir.
- Sıcak kullanım suyu (SKS) entegrasyonu isteniyorsa, ayrı bir boylerle (indirekt ısıtmalı) çözüm tercih edilir; boyler hacmi hane halkı sayısı ve kullanım profiline göre belirlenir.
Usta Der Ki
"Isı pompası her tip radyatörle mevcut kombi sistemi gibi aynı verimde çalışır."
Şantiye Gerçeği
Isı pompaları, yüksek sıcaklıklı (70-80°C) geleneksel radyatör sistemlerinde düşük verimle çalışır. En yüksek verim, düşük sıcaklıklı (30-45°C) yerden ısıtma veya büyük yüzeyli düşük sıcaklık radyatörleriyle elde edilir; mevcut yüksek sıcaklıklı radyatör sistemine değişiklik yapılmadan bağlanan bir ısı pompası, beklenen faturaları sağlamayabilir.
Usta Der Ki
"Tampon depo (buffer tank) gereksiz bir ek maliyet, doğrudan bağlantı yeterlidir."
Şantiye Gerçeği
Küçük hacimli sistemlerde veya oda termostatlı bölgesel kontrolde tampon depo olmadan yapılan bağlantı, kompresörün sık sık kısa aralıklarla açılıp kapanmasına (kısa devre çalışma) yol açar. Bu durum enerji verimliliğini düşürür ve kompresör ömrünü kısaltır; tampon depo, projeye göre değerlendirilmesi gereken bir performans/ömür yatırımıdır.
Usta Der Ki
"Hidronik sistemde su kalitesi önemli değil, musluk suyu her zaman yeterlidir."
Şantiye Gerçeği
Sert (kireçli) su, ısı pompası eşanjörlerinde zamanla kireçlenmeye yol açarak ısı transferini ve sistem verimini düşürür. Su sertliği/pH değerlendirilip gerekirse su yumuşatma veya kimyasal inhibitör katkı önlemi alınmalıdır; "musluk suyu her zaman yeterlidir" varsayımı, bölgesel su kalitesi farklarını göz ardı eder.
Madde 11 — Ses Seviyesi ve Çevre Uyumu
Akustik Uyum
- Dış ünite ses seviyesi (dB), Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik esasına ve komşu parsellere olan mesafeye uygun olarak değerlendirilir.
- Özellikle yatak odası pencerelerine yakın veya dar aralıklı yerleşimlerde, düşük ses seviyeli (sessiz mod özellikli) ünite tercihi veya ek akustik önlem (ses bariyeri, konum değişikliği) değerlendirilir.
Madde 12 — Montaj Toleransları ve Devreye Alma Esasları
Uygulama Kuralları
- Ünite düşeyliği/yataylığı su terazisiyle kontrol edilir.
- Devreye alma öncesi vakum, kaçak testi ve elektriksel kontroller (bkz. Madde 8, 13) tamamlanmış olmalıdır.
- Devreye alma sırasında ısıtma, soğutma (varsa) ve sıcak su üretimi fonksiyonları test edilir; basınç ve sıcaklık değerleri üretici referans aralığıyla karşılaştırılır.
- Süper ısıtma (superheat) ve subcooling değerleri ölçülüp üretici referans aralığıyla karşılaştırılır; bu değerler soğutucu akışkan şarj miktarının doğruluğunu ve genleşme valfi ayarının sağlıklı çalıştığını gösterir.
- Kompresör yağ seviyesi (görülebilir göstergeli sistemlerde) kontrol edilir.
- Cihaz kontrol paneli ayarları (set sıcaklığı, defrost aralığı, kaskad kontrol parametreleri varsa) kayıt altına alınır.
- Devreye alma sonuçları (soğutucu akışkan basıncı, superheat/subcooling, su devresi basıncı, elektrik akım değerleri) tutanağa geçirilir.
Usta Der Ki
"Devreye almada sadece basınç ölçülür, süper ısıtma/subcooling değerlerine bakmaya gerek yok."
Şantiye Gerçeği
Süper ısıtma (superheat) ve subcooling değerleri, sistemin doğru soğutucu akışkan şarjıyla çalıştığının ve genleşme valfinin doğru ayarlandığının göstergesidir. Yalnızca basınç ölçümü bu bilgiyi tam olarak vermez; devreye alma sırasında bu değerlerin de ölçülüp kayıt altına alınması, gizli şarj hatalarının erken tespiti için gereklidir.
Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları
Kabul Kriterleri
| Test / Kontrol | Referans Standart |
|---|---|
| Isı yükü hesap doğrulaması | EN 12831 |
| COP/EER performans doğrulaması | TS EN 14511 |
| SCOP/SEER mevsimsel performans | TS EN 14825 |
| Soğutucu akışkan güvenlik değerlendirmesi | TS EN 378 |
| Kaçak testi (azot basınç testi) | Üretici teknik talimatı |
| Vakum seviyesi kontrolü | Üretici teknik talimatı |
| Elektriksel güvenlik kontrolü | Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği |
Kalite Kontrol Notu: Isı yükü hesap raporu, cihaz performans (COP/SCOP) belgeleri, kaçak testi ve devreye alma tutanağı teslim belgeleri dosyasına eklenmeden geçici kabul yapılmaz. Cihaz COP/SCOP değerleri için üreticinin CE beyanı/teknik veri föyü esas kabul edilir; büyük ölçekli veya çok kritik projelerde bağımsız laboratuvar test raporu ek şart olarak talep edilebilir. Boru hattı yalıtım bütünlüğü, görsel kontrole ek olarak termal kamera ile doğrulanabilir.
Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları
Sahada Güvenlik
- Florlu sera gazı içeren ekipmanla montaj/bakım/servis faaliyeti yürüten tüzel kişilerin Hizmet Yeri Belgesi'ne, işlemi fiilen yapan teknik personelin ise ilgili Mesleki Yeterlilik Belgesi'ne (MYK) sahip olması, Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında zorunludur.
- Yanıcı sınıf soğutucu akışkanlarla (R32, R290) çalışırken açık alev/kıvılcım kaynaklarından uzak durulur, yeterli havalandırma sağlanır.
- Yanıcı akışkan (özellikle A3 sınıfı R290) kaçağı ihtimaline karşı, kapalı/dar montaj alanlarında acil durum/tahliye prosedürü tanımlanır ve sahada bulunan personele bildirilir.
- Elektrik bağlantı işlemleri yetkili elektrik personeli tarafından, enerji kesilmiş hâlde yapılır.
- Ağır dış ünitenin taşınmasında uygun kaldırma ekipmanı ve KKD kullanılır.
Madde 15 — Bakım ve Periyodik Kontrol
İşletme Dönemi
- 10 ton CO2 eşdeğeri altında florlu sera gazı içeren ve "hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır" etiketiyle işaretlenmiş ekipman, periyodik kaçak kontrolünden muaftır; bu eşiğin üzerindeki sistemlerde aşağıdaki tabloya göre kontrol zorunludur.
- Dış ünite eşanjörü (fin/kanatçık yüzeyi) periyodik olarak temizlenir; kirlenme performansı düşürür.
- Su devresi basıncı ve genleşme tankı ön basıncı düzenli kontrol edilir.
- Filtre temizliği (iç ünite/hava filtreleri varsa) üretici talimatına uygun sıklıkla yapılır.
| Florlu Sera Gazı Miktarı (CO2 Eşdeğeri) | Asgari Kaçak Kontrol Sıklığı | Sızıntı Tespit Sistemi Varsa |
|---|---|---|
| 5 - 50 ton | 12 ayda 1 | 24 ayda 1 |
| 50 - 500 ton | 6 ayda 1 | 12 ayda 1 |
| 500 ton ve üzeri | 3 ayda 1 | 6 ayda 1 |
Bu tablo, Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (15.10.2024, RG Sayı 32693) esasına dayanır. Tipik villa ölçekli tekli split/monoblok ısı pompası sistemlerinde soğutucu akışkan miktarı genellikle 5 ton CO2 eşdeğeri eşiğinin altında kalır; ancak büyük kapasiteli, çok üniteli veya yüksek GWP'li akışkan (örn. R410A) kullanan sistemlerde bu eşik aşılabilir ve tabloya tabi olunur.
EKOMVET ve FARAVET Yükümlülükleri: 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzeri florlu sera gazı içeren sistemler, kurulum/şarj tamamlandıktan itibaren 30 iş günü içinde EKOMVET'e (Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı) kaydedilir. Sızıntı kontrolü yapan ve/veya kurulum/bakım hizmeti veren tüzel kişiler, bir önceki yıla ait faaliyetlerini her yıl 31 Mart'a kadar FARAVET (Faaliyet Raporları Veri Tabanı) üzerinden raporlamakla yükümlüdür.
Usta Der Ki
"Isı pompası kurulduktan sonra bakım gerektirmez, kombi gibi değil."
Şantiye Gerçeği
Isı pompaları da düzenli bakım gerektirir. Belirli soğutucu akışkan miktarının üzerindeki sistemlerde periyodik kaçak kontrolü ve EKOMVET kaydı zorunludur; ayrıca dış ünite eşanjör temizliği ve su devresi basınç kontrolü, sistemin katalog verimine yakın çalışmasını sürdürmek için düzenli yapılmalıdır.
Madde 16 — Garanti Şartları
Sorumluluk ve Süreler
| Kapsam | Garanti Süresi | Garanti Veren Taraf |
|---|---|---|
| Kompresör | Üretici garantisine göre (tipik 5-7 yıl) | Cihaz üreticisi |
| Cihaz (genel parça) | Üretici garantisine göre (tipik 2-3 yıl) | Cihaz üreticisi |
| Boru hattı ve izolasyon işçiliği | 2 yıl | Uygulayıcı firma |
| Montaj işçiliği (genel) | 2 yıl | Uygulayıcı firma |
Cihaz/kompresör garantisi üretici tarafından, montaj/işçilik garantisi uygulayıcı firma tarafından sağlanır; arıza durumunda hangi tarafın muhatap alınacağı bu tabloya göre belirlenir. Üretici garantisi, yıllık bakımın (bkz. Madde 15) düzenli yaptırılmış olması şartına bağlı olabilir; bu şart üretici garanti belgesinde ayrıca belirtilir.
Önemli: Garanti kapsamı; ısı yükü hesabına aykırı kapasite seçimi, üretici sınırları dışında boru hattı uzunluğu/kot farkı, yıllık bakımın yaptırılmamış olması veya yetkisiz servis müdahalesi kaynaklı arızaları kapsamaz.
Madde 17 — Teslim Belgeleri
Dosya İçeriği
- Isı yükü hesap raporu (EN 12831)
- Cihaz teknik veri föyi (COP, SCOP, SEER ve enerji sınıfı değerleri dahil)
- Soğutucu akışkan tipi, miktarı ve güvenlik değerlendirme notu
- Kaçak testi ve vakum kontrol tutanağı
- Devreye alma raporu (superheat/subcooling değerleri dahil)
- Elektrik uygunluk belgesi
- 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzeri sistemlerde EKOMVET kayıt belgesi
- Cihaz üzerindeki F-Gaz/soğutucu akışkan bilgi etiketinin fotoğrafı
- Uygulayıcı firmanın Hizmet Yeri Belgesi ve ilgili personelin Mesleki Yeterlilik Belgesi (MYK) kopyası
- Uygulama projesi (as-built) ve tek hat/tesisat şeması
- Garanti belgeleri ve bakım talimatı/sözleşmesi
Madde 18 — Reddedilme Kriterleri
Kabul Dışı Durumlar
- Isı yükü hesabı yapılmadan, kaba tahminle seçilmiş kapasite
- Yalnızca COP değerine dayanıp SCOP/iklim uyumu değerlendirilmemiş seçimler
- Azot purge işlemi yapılmadan lehimlenmiş boru hattı
- Kaçak testi ve vakum kontrolü yapılmadan devreye alınan sistemler
- Yanıcı sınıf soğutucu akışkan (A2L/A3) için TS EN 378/TS EN 60335-2-40 güvenlik değerlendirmesi yapılmamış montajlar
- Düşük dış sıcaklık koşulları için bivalent/yedekleme stratejisi tanımlanmamış sistemler
- Dış ünite kısa devre (kendi havasını emme) riski değerlendirilmeden yapılan yerleşimler
- 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzeri sistemlerde EKOMVET kaydı yapılmamış kurulumlar
- Hizmet Yeri Belgesi olmayan firma veya Mesleki Yeterlilik Belgesi (MYK) olmayan personel tarafından yapılan montaj/bakım
- Hidronik sistemlerde su kalitesi değerlendirmesi yapılmamış, kireçlenme riski göz ardı edilmiş sistemler
Isı Pompası Projeniz mi Var?
Isı yükü hesabı, sistem tasarımı ve şartname uyarlaması için bize ulaşın.
WhatsApp ile İletişime GeçPDF
Resmi Teknik Şartname PDF'ini İndirin
Sözleşmelerinize doğrudan ekleyebileceğiniz resmi format — FCAD-TS-082