Saha Betonu Teknik Şartnamesi

Endüstriyel saha betonu — laser screed mastarlama, helikopter perdah ve derz kesim aşamaları

Madde 1 — Kapsam ve Amaç

Bu şartname; fabrika, depo, lojistik tesis, otopark, hangar ve benzeri yapılarda ağır trafik ve statik yüklere maruz kalacak saha betonu (endüstriyel zemin betonu) imalatının zemin hazırlığı, beton karışımı, donatı, döküm, yüzey işlemleri, derz tasarımı, kür ve kalite kontrol esaslarını kapsar.

Bu doküman; konut/ofis içi ince şap uygulamalarını, yapısal döşeme (kat döşemesi) betonarme imalatını ve yol/asfalt kaplama işlerini kapsamaz — bu işler için ForumCAD'in ilgili ayrı şartnamelerine bakılmalıdır.

Madde 2 — Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 3 — Uygulanacak Standart ve Yönetmelikler

Bu şartname kapsamındaki tüm imalat, hesap ve uygulama işleri aşağıdaki standart ve yönetmeliklere uygun yürütülecektir. Standartların en güncel revizyonu esas alınır.

Madde 4 — Zemin Hazırlığı ve Alt Temel

• Bitkisel toprak, moloz ve organik atıklar tamamen sıyrılır; zemin taşıma gücü jeoteknik rapor ile teyit edilir.
• Alt dolgu minimum 25 cm kalınlığında, granüler malzeme ile tabakalar hâlinde serilir ve sıkıştırılır.
• Sıkıştırma, standart/modifiye Proktor deneyine göre minimum %95 yoğunluğa ulaşana kadar sürdürülür ve her tabakada test edilir.
• Yüksek zemin suyu veya nem riski olan alanlarda geomembran veya buhar kesici membran uygulanır.
• Zemin kotu, drenaj eğimleri ve yüzey düzgünlüğü beton dökümünden önce nivo ile kontrol edilir ve tutanağa geçirilir.

Madde 5 — Beton Malzemesi ve Karışım Özellikleri

• Su/çimento oranı: 0,45–0,55 aralığında; işlenebilirlik için saha içi su ilavesi değil, TS EN 934-2'ye uygun süperakışkanlaştırıcı katkı kullanılır.
• Çimento dozajı: Proje statiğine ve maruziyet sınıfına göre belirlenir; genel amaçlı minimum 300 kg/m³ önerilir.
• Agrega en büyük tane büyüklüğü: TS 500 esasına göre donatı aralığı ve döşeme kalınlığına uygun seçilir.
• Kıvam sınıfı: Laser screed uygulamalarında düşük slamp (S2-S3, tipik 11-13 cm), pompalı dökümde proje gereğine göre belirlenir.
• Hazır beton sevk/teslim irsaliyesi, sahada yetkili teknik eleman tarafından TS EN 206 ve TS 13515 Madde 7.3 kapsamında kontrol edilip imzalanmadan beton kabul edilmez.

Madde 6 — Donatı ve Lif Takviyesi

• Hasır çelik: Hafif-orta yüklü sahalarda, döşeme üst bölgesinde beton örtüsüne uygun konumda yerleştirilir.
• Çelik tel (steel fiber): Ağır forklift/raf sistemi trafiği olan endüstriyel zeminlerde, statik hesaba göre dozajı (tipik 20-35 kg/m³) belirlenir; homojen dağılım için mikser içinde minimum 10 dakika yüksek devirde karıştırılır.
• Makro-sentetik fiber: Korozyon riski olmayan alternatif çözüm olarak, proje gereğine göre çelik tel yerine veya ek olarak kullanılabilir.
• Dowel (kayma donatısı): Soğuk derzlerde, tipik Ø18-25 mm çubuklar 30-50 cm aralıkla, çubuğun yarısı serbest kayacak şekilde (yağlanmış/kapaklı) yerleştirilir.

Madde 7 — Döküm ve Yerleştirme Esasları

• Döküm sınırlarını belirleyen ano kalıpları (çelik veya ahşap), proje kotuna göre nivo ile ayarlanır ve sabitlenir.
• Beton, segregasyona (ayrışma) yol açmayacak şekilde, dökülecek noktaya en yakın mesafeden boşaltılır; serbest düşme yüksekliği sınırlandırılır.
• Laser screed kullanılan sahalarda, mastarlama lazer referanslı otomatik sistemle yapılır; el mastarlaması yalnızca küçük/erişilemeyen alanlarda uygulanır.
• Vibrasyon, beton içindeki hava boşluklarını gidermek için yeterli sürede ve homojen olarak uygulanır; aşırı vibrasyon segregasyona yol açar.
• Bir ano dökümü kesintisiz tamamlanır; zorunlu duraklamalarda soğuk derz kuralları (Madde 9) uygulanır.

Madde 8 — Yüzey İşlemleri (Perdah ve Sertleştirici)

• Disk perdahı: Beton yüzeyinde ayak izi kalacak kıvama geldiğinde ilk perdah (disk) uygulanır.
• Yüzey sertleştirici: Ağır trafik alanlarında disk perdahından hemen sonra, toplam miktarın 2/3'ü serpilip yedirilir, kalan 1/3'ü ikinci geçişte uygulanır.
• Helikopter (bıçak) perdahı: Beton yeterince sertleşip renk koyulaştığında, istenen parlaklık/pürüzsüzlük seviyesine ulaşana kadar bıçak perdahı sürdürülür.
• Yüzey sertleştirici uygulanacak zemin, öncesinde her türlü kir ve yağ kalıntısından arındırılmış olmalıdır; kirli zeminde sertleştirici beklenen performansı göstermez.

Madde 9 — Derz Tasarımı ve Kesim Esasları

• Kontrolsüz çatlamayı önlemek için ano ölçüsü tipik 25-36 m² aralığında, proje statiğine göre belirlenir.
• Derz kesimi, beton priz aldıktan sonra iklim koşuluna göre tipik 6-24 saat içinde yapılır; kesim derinliği döşeme kalınlığının 1/3-1/4'ü oranındadır.
• Kesilen derzler, kesim genişliğine bağlı olarak en az 21 gün beklendikten sonra epoksi, poliüretan veya mastik ile doldurulur.
• Soğuk derzlerde dowel/kayma donatısı Madde 6'da belirtilen esaslara göre yerleştirilir.

Derz kesit detayı — dowel (kayma donatısı) yerleşimi ve kesim derinliği oranı

Madde 10 — Kür ve Bakım

• Yüzey perdahı tamamlanır tamamlanmaz kür işlemi başlatılır; kür süresi minimum 7 gündür.
• Kür yöntemi olarak ıslak örtü, kür membranı (kimyasal kür katkısı) veya plastik folyo kullanılabilir; yöntem proje/iklim koşuluna göre seçilir.
• Sıcak, rüzgarlı veya düşük nemli havalarda erken su kaybını önlemek için kür işlemi gecikmeksizin uygulanır.

Madde 11 — Yüzey Düzgünlüğü ve Tolerans Kontrolü

Forklift, otomatik depolama sistemleri (AS/RS) veya dar koridorlu raf sistemleri (VNA) kullanılacak sahalarda, yüzey düzgünlüğü sayısal FF (düzlük) / FL (seviye) değerleriyle belgelenir. Proje gereksinimine göre süperdüz (superflat) zemin talep edilebilir; bu durumda laser screed uygulaması ve ölçüm profilometre ile zorunludur.

FF/FL yüzey düzgünlüğü ölçümü — profilometre taraması ve laser screed toleransı

Madde 12 — Sıcak/Soğuk Hava Şartlarında Uygulama

• Sıcak hava betonu: Beton yerleştirme sıcaklığı TS 13515 sınırları içinde tutulur; gerektiğinde soğutulmuş agrega/su, erken saatte döküm ve rüzgar kesici önlemler uygulanır.
• Soğuk hava betonu: 0°C altı sıcaklıklarda ısıtılmış malzeme, koruyucu örtü ve TS EN 934-2'ye uygun priz hızlandırıcı katkı ile döküm sürdürülebilir; donma riski olan taze betona doğrudan don etkisi engellenmelidir.
• Çimento dozajı 240 kg/m³'ten düşükse veya düşük hidratasyon ısılı çimento kullanılıyorsa, beton yerleştirme sıcaklığı en az 10°C olmalıdır (TS 13515).

Madde 13 — Kalite Kontrol ve Test Şartları

Madde 14 — İş Güvenliği ve Çalışma Şartları

• Beton pompası kurulum alanı, yer altı boru hattı ve yüksek gerilim hatlarına karşı önceden kontrol edilir.
• Laser screed ve helikopter perdah makineleri, yalnızca yetkilendirilmiş operatör tarafından kullanılır.
• Derz kesim işleminde toz maskesi, koruyucu gözlük ve işitme koruyucu ekipman zorunludur.
• Taze beton ve kimyasal katkı maddeleriyle temas eden personel uygun kişisel koruyucu donanım (eldiven, çizme) kullanır.

Madde 15 — İşletme Dönemi Bakım ve Periyodik Kontrol

• Derz dolgusu yılda 1 kez görsel kontrol edilir; çatlama/ayrılma tespit edilenler yenilenir.
• Yüzey sertleştirici performansı, aşınma belirtileri açısından periyodik olarak izlenir.
• Forklift/raf sistemi olan sahalarda FF/FL değeri, tekerlek izi ve yüzey bozulmaları yılda 1 kez ölçülür.
• Kimyasal dökülme riski olan alanlarda yüzey koruma kaplaması (epoksi/poliüretan) durumu kontrol edilir.

Madde 16 — Garanti Şartları

Madde 17 — Teslim Belgeleri

• Zemin sıkıştırma (Proktor) test raporları
• Hazır beton sevk irsaliyeleri ve numune basınç dayanımı sonuçları
• Derz kesim tarihi ve dolgu uygulama tutanakları
• Yüzey düzgünlüğü (FF/FL) ölçüm raporu (proje kapsıyorsa)
• Uygulama projesi (as-built) ve derz planı çizimleri
• Garanti belgeleri ve bakım talimatı

Madde 18 — Reddedilme Kriterleri

• Proktor sıkıştırma testi yapılmadan veya %95 altı değerle döküme geçilen zeminler
• Sahada su ilavesiyle işlenebilirliği artırılmış beton
• Sevk irsaliyesi kontrol edilip imzalanmadan boşaltılan beton
• Standart dışı gecikmeyle kesilmiş, kontrolsüz çatlak oluşmuş derzler
• Kür uygulaması yapılmamış veya erken sonlandırılmış beton yüzeyleri
• Proje şartı gerektirdiği hâlde FF/FL ölçümü sunulmayan sahalar
• Kirli/yağlı zemin üzerine uygulanmış yüzey sertleştirici